Handhaving wet DBA: wanneer grijpt de Belastingdienst in?

De Belastingdienst handhaaft de Wet DBA wel degelijk. Lees wanneer er wordt gecontroleerd, welke signalen tot onderzoek leiden en hoe je schijnzelfstandigheid voorkomt.

Giel Sprong

Junior project manager

De Belastingdienst handhaaft wel degelijk

De actualiteiten over de wet DBA zijn niet mals, maar de handhaving is nooit helemaal verdwenen. Gelukkig wordt steeds duidelijker dat de Belastingdienst wel degelijk ingrijpt wanneer de situatie daarom vraagt. In dit artikel lees je wanneer dat gebeurt, welke signalen tot onderzoek leiden en hoe je je samenwerking beter kunt inrichten. Wil je eerst de bredere aanpak van schijnzelfstandigheid begrijpen, lees dan ook schijnzelfstandigheid voorkomen en boetes bij schijnzelfstandigheid. Voor de vraag hoe handhaving er in de praktijk uitziet, is het Woo-besluit over handhaving Wet DBA een relevante bron.

Bekijk hoe het werkt

"De Belastingdienst handhaaft achter de schermen gewoon de wet DBA, ondanks onduidelijkheden vanuit de politiek."
· Gert Jan Op 't Landt (accountant en eigenaar Peopleassist)

Inhoudsopgave

1Wanneer handhaaft de Belastingdienst op de Wet DBA?
2Wat betekent kwaadwillendheid?
3Welke signalen leiden tot onderzoek?
4Wat zijn de belangrijkste risico's?
5Wat kun je doen als opdrachtgever of zzp'er?
6Welke vragen krijgen we vaak?

Wanneer handhaaft de Belastingdienst op de Wet DBA?

Op de website van de Belastingdienst staat dat er al langer meer wordt gecontroleerd bij opdrachtgevers. Belangrijk daarbij is dat de praktijk leidend is. Niet de titel van een contract, maar de feitelijke uitvoering bepaalt of een samenwerking door de Belastingdienst als zelfstandig of als dienstbetrekking wordt gezien. Juist daarom is het verstandig om ook ons artikel over schijnzelfstandigheid voorkomen erbij te pakken.

Wat betekent kwaadwillendheid?

De Belastingdienst spreekt van kwaadwillendheid als een opdrachtgever opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan, terwijl die opdrachtgever weet of had kunnen weten dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking. Dat is een stevige toets, maar juist daardoor is het belangrijk om afspraken, feiten en uitvoering goed te onderbouwen.

Wanneer is er sprake van duidelijke handhavingsrisico's?

Als de samenwerking weinig eigen ondernemerschap laat zien, veel aansturing kent en onvoldoende is vastgelegd, kan de Belastingdienst sneller ingrijpen.

Hoe werkt dit precies?

Welke signalen leiden tot onderzoek?

Hoge mate van gezag

De zzp'er werkt onder voorwaarden en aanwijzingen van de opdrachtgever of volgt personeelsbeleid.

Geen specialisme

De zzp'er vangt geen tijdelijke specialistische behoefte op, maar doet regulier werk dat ook door personeel wordt gedaan.

Geen onderbouwing

Er is geen duidelijke opdrachtovereenkomst of andere schriftelijke vastlegging van de arbeidsrelatie.

Als zulke signalen samenkomen, kan de Belastingdienst gaan onderzoeken of er toch sprake is van een dienstbetrekking. Vaak gebeurt dat via een bedrijfsbezoek of een boekenonderzoek. Ook hier geldt: hoe meer je de werkelijkheid kunt onderbouwen, hoe sterker je staat.

Wat zijn de belangrijkste risico's?

Gezagsverhouding

Aansturing op inhoud, tempo en manier van werken.

Inbedding

De zzp'er is feitelijk onderdeel van de organisatie.

Ondernemerschap

Te weinig eigen klanten, risico of ondernemersgedrag.

Zelfstandigheid

Onvoldoende vrijheid in uitvoering of vervanging.

Wat kun je als opdrachtgever doen?

Praktisch

Spreek af welk resultaat geleverd moet worden, maar geef geen werkinstructies.
Leg de samenwerking vast in een opdrachtovereenkomst en maak duidelijke afspraken schriftelijk.
Laat de praktijk aansluiten op het contract en evalueer periodiek of dat nog klopt.

Wat kun je als opdrachtnemer doen?

Praktisch

Werk bij voorkeur voor meerdere opdrachtgevers en zorg dat je ondernemersstatus zichtbaar blijft.
Maak duidelijke afspraken over het resultaat, niet over de werkwijze.
Neem geen afspraken over doorbetaling bij ziekte of vakantie over die meer passen bij loondienst.

Weten hoe helloprofs.nl u hierbij helpt?

Bekijk hoe het werkt

Welke vragen krijgen we vaak?

Trekt de Belastingdienst direct boetes bij elke fout?

Nee. De Belastingdienst kijkt eerst naar de feiten, de onderbouwing en de vraag of er ruimte is voor herstel. Bij duidelijke of hardnekkige schijnzelfstandigheid kan handhaving wel snel volgen, dus het loont om je samenwerking nu al op orde te brengen.

Is alleen een modelovereenkomst genoeg?

Nee. Een modelovereenkomst helpt alleen als de feitelijke samenwerking daar ook echt bij past. Zodra de praktijk afwijkt, weegt het contract veel minder zwaar dan veel opdrachtgevers hopen.

Waar begin ik als ik mijn samenwerking wil verbeteren?

Begin met het overzichtelijk maken van al je lopende opdrachten en kijk vervolgens per samenwerking naar gezag, inbedding en ondernemerschap. Daarna leg je vast wat er in de praktijk gebeurt en wat er moet veranderen. Zo werk je van losse afspraken naar een onderbouwd dossier.

Blijf up-to-date over de wet DBA

Als er iets zeker is, is het wel dat de wet DBA dynamisch is. Schrijf je in voor onze update en wij houden je op de hoogte van belangrijke ontwikkelingen.