Nieuwe zzp wetten schijnzelfstandigheid: Wat verandert er voor jou?

De nieuwe zzp-wetten die in 2025 worden gehandhaafd, richten zich op het verduidelijken van de arbeidsrelaties tussen zzp'ers en hun opdrachtgevers en het tegengaan van schijnzelfstandigheid. Er zijn twee belangrijke wetten die hierbij een rol spelen: de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) en de (nog niet ingevoerde) Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR). Wie wil begrijpen hoe die bredere ontwikkeling zich politiek verder kan ontvouwen, kan ook lezen over de toekomst van de zzp-regelgeving.

De Wet DBA, die al sinds 2016 bestaat, is bedoeld om te bepalen of een zelfstandige echt als zzp'er werkt of dat er eigenlijk sprake is van een dienstverband. In 2025 zal deze wet weer streng worden gehandhaafd na een periode van minder strikte controle. De Belastingdienst zal scherper toezien op de arbeidsrelaties tussen zelfstandigen en hun opdrachtgevers. Wat dat in de praktijk betekent, lees je ook in ons artikel over de strengere handhaving van de Wet DBA.

Wanneer deze factoren sterk aanwezig zijn, kan dit erop wijzen dat de zzp'er in feite als werknemer moet worden behandeld. Dit betekent dat de opdrachtgever verantwoordelijk is voor loonheffingen en dat de "zzp'er" aanspraak kan maken op werknemersrechten zoals vakantiedagen en ontslagbescherming.

De Wet VBAR is nog niet ingevoerd en zal in 2025 niet van kracht worden, maar het is een wetsvoorstel dat momenteel in ontwikkeling is. Deze wet is bedoeld om de beoordeling van arbeidsrelaties verder te verduidelijken en introduceert een minimum bruto-uurloon van €33. Zzp'ers die minder verdienen, zouden eenvoudiger rechten als werknemer kunnen opeisen.

Daarnaast bevat de Wet VBAR een rechtsvermoeden van werknemerschap. Dit betekent dat als er twijfel bestaat over de arbeidsrelatie van een zzp'er die minder dan €33 per uur verdient, het wordt aangenomen dat deze persoon in loondienst werkt, tenzij de opdrachtgever het tegendeel kan bewijzen.

Het is nog onduidelijk of de Wet VBAR in de huidige vorm zal worden ingevoerd. De verwachte ingangsdatum is op zijn vroegst 1 januari 2026.

De nieuwe zzp-wetten komen voort uit een jarenlange discussie over de positie van zelfstandigen op de Nederlandse arbeidsmarkt. Sinds de invoering van de Wet DBA in 2016 is er veel kritiek geweest op de werking van deze wet. De wet leidde in de praktijk vooral tot onduidelijkheid voor zowel zzp'ers als opdrachtgevers.

Als reactie hierop zijn er verschillende commissies en werkgroepen in het leven geroepen. De commissie-Borstlap, die in 2020 een rapport uitbracht, pleitte voor een grondige hervorming van de arbeidsmarkt. Dit rapport diende als basis voor de nieuwe zzp-wetgeving. Daarnaast was er politieke druk om iets te doen aan de groeiende groep schijnzelfstandigen, vooral in sectoren zoals de zorg, schoonmaak en logistiek.

De zzp-wetgeving wordt in 2025 streng gehandhaafd omdat de overheid heeft ingezien dat de huidige regels onvoldoende bescherming bieden tegen schijnzelfstandigheid. Vakbonden en belangenorganisaties zoals de FNV en de Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN) pleitten al jaren voor betere bescherming van schijnzelfstandigen. 2025 wordt gezien als een realistisch moment om deze veranderingen door te voeren, omdat er dan voldoende tijd is voor zzp'ers en opdrachtgevers om zich aan te passen.

Voor opdrachtgevers brengt de handhaving van de zzp-wetgeving belangrijke veranderingen met zich mee. Vanaf 2025 moeten opdrachtgevers zorgvuldig nagaan of hun zzp'ers daadwerkelijk zelfstandig zijn. Dit vereist niet alleen dat de juiste contracten worden opgesteld, maar vooral dat de werkrelatie in de praktijk klopt.

Een belangrijk aspect van de nieuwe handhaving is dat modelovereenkomsten niet langer als bescherming dienen. De Belastingdienst zal vooral kijken naar hoe de samenwerking daadwerkelijk in de praktijk wordt ingevuld. Als de Belastingdienst vaststelt dat een zzp'er eigenlijk in loondienst zou moeten werken, kan dit leiden tot correcties van loonheffingen en juridische gevolgen. Daarbij spelen onderwerpen als gezagsverhouding en organisatorische inbedding een grote rol.

De zzp-wetten die in 2025 streng worden gehandhaafd, brengen ingrijpende veranderingen met zich mee voor zowel zzp'ers als opdrachtgevers. Hoewel de wetgeving bedoeld is om de arbeidsmarkt eerlijker te maken en schijnzelfstandigheid tegen te gaan, roept het ook zorgen op over de gevolgen voor de flexibiliteit van zzp'ers en hun inkomen. Voor zzp'ers en opdrachtgevers is het belangrijk om tijdig maatregelen te nemen.