Wat leert de rechtspraak ons over schijnzelfstandigheid?

Rechters kijken niet naar één checklist, maar naar het totaalplaatje. Wat leren recente rechterlijke uitspraken ons over schijnzelfstandigheid, en hoe gebruik je de Schijnzelfstandigheid Spiegel?

Fleur Bruijns

Aftersales & support

1 december 2025

De Belastingdienst kijkt niet naar één regel of checklist als het gaat om schijnzelfstandigheid. In plaats daarvan wordt gebruik gemaakt van een zogeheten holistische toets: alle elementen van een samenwerking worden in samenhang beoordeeld. Wat je afspreekt op papier telt mee, maar uiteindelijk is het de praktijk die doorslaggevend is. Bij helloprofs.nl hebben we die inzichten vertaald naar een praktische tool: de Schijnzelfstandigheid Spiegel. Deze tool helpt jou, als opdrachtgever of zzp'er, om met een frisse blik naar je samenwerking te kijken. Voor de juridische basis is de uitspraak ECLI:NL:HR:2023:443 van de Hoge Raad het juiste bronstuk.

Gebruik de Schijnzelfstandigheid Spiegel

De Schijnzelfstandigheid Spiegel helpt jou als opdrachtgever of zzp'er om je samenwerking te toetsen aan actuele rechtspraak. Niet juridisch ingewikkeld, maar concreet en toepasbaar.

Voor opdrachtgevers Voor opdrachtnemers

Rechters kijken verder dan het contract

In de praktijk blijkt keer op keer dat een goed contract niet genoeg is. Rechters kijken vooral naar de manier waarop er écht wordt samengewerkt. De juridische vorm doet er minder toe als de feiten iets anders laten zien. Sterker nog: ook als beide partijen zeggen dat ze een overeenkomst van opdracht aangaan, kan een rechter alsnog oordelen dat sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Dat blijkt ook uit een recente uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland.

Casus: De accountant die zzp'er leek, maar werknemer bleek

Bron: ECLI:NL:RBMNE:2025:5440

Een registeraccountant werkte via zijn BV fulltime voor een organisatie van belastingadviseurs. Alles leek netjes geregeld: een overeenkomst van opdracht, maandelijkse facturen, een leaseauto en duidelijke afspraken. Toch oordeelde de rechter op 19 september 2025 dat er sprake was van een arbeidsovereenkomst.

De rechter keek naar de praktijk:

De accountant werkte fulltime en langdurig voor één opdrachtgever.
Hij had geen ondernemersrisico en geen andere klanten.
Zijn werk was volledig ingebed in de organisatie.
Hij moest persoonlijk aanwezig zijn op kantoor (minimaal 3 dagen per week).
Hij trad naar buiten onder de vlag van de opdrachtgever.

Hoewel de constructie bewust gekozen was voor fiscale voordelen, woog dat niet op tegen de praktijk. Op basis daarvan concludeerde de rechter dat er sprake was van een arbeidsovereenkomst. De opdrachtgever moest ruim €67.000 aan vergoedingen betalen, inclusief een transitievergoeding, schadevergoeding én een billijke vergoeding wegens onrechtmatig ontslag.

Wat betekent dit voor jou?

Deze zaak is geen uitzondering. Steeds vaker zie je dat rechters de lijn volgen van de Deliveroo-uitspraak van de Hoge Raad (2023): het gaat niet om de vorm, maar om de inhoud. De Belastingdienst kijkt daar net zo naar.

Of je nu werkt met een opdrachtovereenkomst, een modelcontract of een BV-constructie: het biedt geen garantie dat je buiten dienstbetrekking valt. En precies daarom is het zo belangrijk om je samenwerking zelf kritisch onder de loep te nemen.

Gebruik de Schijnzelfstandigheid Spiegel

Bij helloprofs.nl hebben we de Schijnzelfstandigheid Spiegel ontwikkeld. Deze online tool simuleert de manier waarop de Belastingdienst jouw samenwerking beoordeelt op basis van actuele rechtspraak, zoals de zaak hierboven. Daarbij spelen ook factoren zoals gezagsverhouding een belangrijke rol.

Welke vragen krijgen we vaak over rechtspraak en schijnzelfstandigheid?

Kijkt een rechter vooral naar het contract?

Nee. Het contract telt mee, maar is nooit het hele verhaal. Rechters kijken vooral naar hoe de samenwerking in de praktijk loopt: wie stuurt aan, hoe vrij is de opdrachtnemer en past de uitvoering echt bij ondernemerschap.

Kan een BV-constructie schijnzelfstandigheid uitsluiten?

Nee. Een BV verandert de juridische vorm, maar niet automatisch de feitelijke beoordeling. Als de samenwerking in de praktijk lijkt op loondienst, dan kan een rechter daar nog steeds doorheen prikken, ook als er een BV tussen zit.

Hoe kun je dit risico beter beheersen?

Volg de rechtspraak actief, toets je samenwerkingen regelmatig en maak afspraken zo concreet mogelijk. Leg niet alleen vast wat je wilt, maar ook hoe het in de praktijk werkt en waarom dat past bij zelfstandigheid. Daarmee maak je je dossier sterker en voorspelbaarder.